Artists Gallery Calendar News Art Fairs Publications Contact

Selected works of the exhibition
Press Release (English)
Press Release (French)
Press Release (Dutch)
Print press release
Print images...




Carole Benzaken

Pas à pas
September 3 - October 10, 2020
Charles Decoster, Brussels










Galerie Nathalie Obadia presenteert met genoegen Pas à pas, de negende tentoonstelling van de Franse kunstenares Carole Benzaken. In 2019 exposeerde ze Là-bas ... Toi in de twee galerielocaties in Parijs.


Pas à pas is de tweede soloshow van Carol Benzaken in de Brusselse galerieruimte, sinds de eerste in 2010. Galerie Nathalie Obadia Brussel is dan ook bijzonder verheugd dat het publiek in België na lange tijd opnieuw kan kennismaken met de recente evoluties in haar kunstpraktijk.


Carole Benzaken - laureaat van de Prix Marcel Duchamp 2004 - ontwikkelt de afgelopen dertig jaar een schilderkunstige praktijk, die ook floreert buiten de eigen grenzen en uitwaaiert naar andere horizonten: glaskunst, tekenkunst, architectuur en video. Het beeld is altijd de draaischijf: het beeld zoals het wordt waargenomen, geassimileerd en gepresenteerd. Haar aanpak is vooral die van een schilder, die is gefascineerd door de middelen van het medium en de formidabele rekbaarheid ervan. De tentoonstelling Pas à Pas introduceert een ensemble van recente werken uit de reeks Au réveil, il était midi, de reeks Magnolias en de nieuwe reeks Skin Screen. Ze bouwen allemaal voort op een gemeenschappelijke taal, die jaar na jaar verrijkt. Tussen figuratie en abstractie, vrijheid en beheersing, genieten van de materie en cerebraliteit ontplooit de schilderkunst zich met een gewilde poreusheid.


De nieuwe reeks Skin Screen, een voortzetting van de reeks Portées d’ombres (2018), verwijst naar het lichaam en de tekenkunst via abstractie en schilderkunst. Carole Benzaken behandelt het schilderijoppervlak als een huid. De textuur van het canvas, waar ze een materialiteit aan geeft door het gebruik van olieverfstick, verraadt een tactiel plezier. Bovendien doet de combinatie van diepzwart en een korrelige structuur denken aan houtskool. Volgens de kunstenares gaat het tegelijkertijd om ‘een verlangen om body te geven’ en het bekrachtigen van haar liefde voor de tekening door middel van de schilderkunst. Tekenkunst is voor haar het rijk van ‘de perfecte onvoltooidheid’.


Er is een samenspel aan de gang tussen deze bijna grafische omgang met de schilderkunst en een voorbewerking met inkt, die eruitziet als een plas water met een oneindig kleurenpalet. Carole Benzaken is daarbij sterk geïnspireerd door het pointillisme van Georges Seurat, vooral de lichtvibraties in zijn schilderkunst. In de vele lagen en kleuren van de inkt komen antropomorfe, dierlijke en andere silhouetten bovendrijven, waarop kleine elementen functioneren als details.


De discrete opflakkering van figuratie verwijst naar het idee van membraan, leder, looierij. Maar de huid belichaamt ook bescherming, ze is een scherm. Spelend met contrasten en veelzinnigheid rationaliseert Carole Benzaken de wirwar van in elkaar versmeltende lagen met een tegelstructuur. Het is een terugkerend motief in al haar recente onderzoekingen, dat refereert aan digitale gebruikersinterfaces.


Meerdere recente schilderijen zijn een vervolg van de in 2018 uitgevoerde reeks Au réveil, il était midi. Optische vertroebeling en picturale deconstructie gaan hand in hand in betoverende visioenen van Florentijnse tuinen, olijfgaarden, zonovergoten Italiaanse dorpen. In alle werken verschijnt een heuse myriade van tinten, een myriade die keer op keer een eigen chromatisch ‘seizoen’ oproept. In het kleurenspel echoot onmiskenbaar de schilderkunst van de impressionisten of Cézanne, temeer omdat het vastleggen van een vluchtige sensatie de drijfveer is van dit picturale project: een gevoel van ontwaken, verwonderd en overdonderd, in een zinderende hitte.


Die bedwelming weet Carole Benzaken over te brengen met een veelheid van verflagen, een afspiegeling van sedimentaire mineraalvorming. Na een eerste laag in inkt maakt ze het waterige oppervlak meer ondoorzichtig door te werken met acrylverf. Vervolgens brengt ze witte verf aan, waarmee ze bepaalde geschilderde zones volledig maskeert. Tezelfdertijd laat ze hier en daar kleuren doorschemeren. Zo schept ze in die halvelings gecontroleerde picturale ruimte de condities voor een heuglijke toevallige ontmoeting van de componenten: de inkt die willekeurig uitloopt in vlekken of fijne stroompjes, de mysterieuze chemie van kleuren die elkaar in oneindig veel schakeringen afstoten of omhelzen, de lucht die vastzit in de verf en zich materialiseert in kleine bellen, het wit dat nooit perfect wit blijft - behalve als het op zichzelf is gebruikt. Ze waakt er evenwel over om niet af te glijden naar visuele verleiding zonder meer. Daarom geeft ze het loslaten van controle weer een tegenwicht door de toevoeging van een zwart kader, dat de vervormde, verkreukelde landschappen omsluit en opdeelt. Het geschilderde kader creëert effectief afstand. Het staat ook voor hedendaagse schermen, die beelden waar we naar verlangen filteren en onbereikbaar maken. En het toont in zekere zin de voorstelling die tegen zichzelf aanbotst.


Het spel van toeval en controle, genot en frustratie komt terug in recente werken van de reeks ‘Magnolias’, die Carole Benzaken opstartte in 2013. Glas wordt evengoed ingezet als kader, raam, afscheiding. Tussen twee glasplaten liggen meerdere vellen kalkpapier over elkaar heen. Ze werden eerst beschilderd met Oost-Indische inkt en kleurpotlood. Het geheel werd daarna onderworpen aan de grillen van het bereidingsproces, dat er soms onvoorziene tinten uit tevoorschijn tovert. De bloeiende boomstructuren met veel vertakkingen zijn letterlijk gevangen in het glas. Ze zijn vastgezet, stilgezet, bevroren. Het materiaal glas ligt rechtstreeks in het verlengde van het kalkpapier, waarvan het de semi-doorschijnende werking verhoogt. Maar het glas contrasteert met de warme kleuren en de sensualiteit van de inkt, die heel natuurlijk uitvloeit. De transparantie haalt het licht binnen - het eigenlijke onderwerp en de materie van deze werken, wat wordt beklemtoond door zwarte vertakkingen die kalligrafie evoceren. Deze alchemie van glas en kleur plaatst ook een koppelteken tussen de verschillende reeksen in de tentoonstelling. De ‘Magnolias’ zijn vectoren voor verbindingen, die de ruimte in al hun glans openbreken.


Puur schilderkunstig plezier. Carole Benzaken maakt het met haar eigen temperament voelbaar in elk werk. Er is het vormeloze dat vorm krijgt, het intieme leven van de kleur, de toevloed van licht, ongelukjes bij het tekenen, een korrelig gevoel. Maar deze visuele complexiteit, die altijd nauwgezet is uitgedokterd, vloeit ook voort uit een verlangen om de ontelbare en vaak dubbelzinnige prikkels op te vangen, die vandaag onze relatie met het beeld bepalen en ergens onze aanwezigheid in de wereld: «De wereld, de actualiteit en de politiek, de grote omwentelingen in de perceptie, de stroomversnellingen van deze tijden doen me reageren. De schilderkunst, ze is verbinding, ze is verbindend. Ze verbindt me met de wereld en ze verbindt me met andere media, waardoor ze me dwingt om altijd te denken aan de mogelijkheid van een nieuw beeld ...»